close
رزرو هتل
فره ایزدی یا فرَ ایزدی ، نشان برتری شاهان

همراه تاريخ

فره ایزدی  در نزد ایرانیان باستان سلطنت عطیه ای الهی شمرده می شد زیرا اعتقاد داشتند آهورا مزدا شاهنشاه را توسط نیرویی معنوی که آن را " خورنه…

همراه تاریخ
user
progress عضو شويد

نام کاربری :
رمز عبور :

progress فراموشی رمز عبور؟

progress عضویت سریع
کتابخانه همراه تاریخ
جستجوگر پیشرفته



فره ایزدی یا فرَ ایزدی ، نشان برتری شاهان
فره ایزدی  در نزد ایرانیان باستان سلطنت عطیه ای الهی شمرده می شد زیرا اعتقاد داشتند آهورا مزدا شاهنشاه را توسط نیرویی معنوی که آن را " خورنه ، خورنو / xvareno   " یا « فرّ شاهی » می گفتند بر می گزیند و تا زمانی که از وی خشنود باشد این فرّه ایزدی برقرار می ماند . از این رو پادشاه مظهر قدرت خداوند و مهر و قهر او و نماینده اراده ملت به شمار می رفت و مردم او را خدایگان و سایه خدا می خواندند و او خود را حاکم مطلق و مالک الرقاب مردم می دانست . در این میان تنها محدودیت قدرت پادشاه ، به ذات حاکم مطلقی که مقامش مافوق بشر بود ، بستگی داشت . 

در تمام کتیبه های هخامنشی به این امر که سلطنت موهبتی الهی است و از جانب آهورامزدا به ایشان عطا گردیده ، اشاره شده است (( اهورامزداست که داریوش را شاه کرد . اهورا مزداست که مملکت بزرگ به  او عطا کرد. )) کسی می توانست به مقام " ظل الهی " برسد که دارای فره ایزدی باشد .

 بنابر روایات مذهبی زردشتیان ، فر (( فروغی است ایزدی ، که بر دل هر کس بتابد از دیگران برتری یابد و از پرتو این فروغ است که کسی به پادشاهی رسد و برازنده تاج و تخت شود ، آسایش گستر و دادگستر شود ، همواره کامیاب و پیروزمند باشد .

همچنین از نیروی این نور است که کسی در کمالات نفسانی و روحانی آراسته شود و از سوی خداوند برای راهنمایی مردمان بر انگیخته شود و به مقام پیامبری رسد و شایسته الهام ایزد شود. )) به علت مقام و اهمیت فر است که در سایه آن " اهریمن پرگزند " شکست می یابد و غلبه بر دشمنان و پیروزی و کامیابی در سایه اش میسر می شود .


اهمیت فر ّ ، به حدی است که در اوستا یکی از (( یشت‌ )) های بزرگ به نام ( زامیاد یشت ) به آن تعلق گرفته است . با نگاهی به تاریخ اسطوره ای ایران ، شاهان پیشدادی و کیانی دارای فرّ بودند . این فرّ در ابتدا از جم بود که وی به همین دلیل ، و در سایه وجود آن ، هنگامی که در زهدان مادر بود ، مادر را به گفتار چنین می آموخت از شکم . فر ایزدی ، در فرهنگ قدیم ایران در اشکال مختلف تجسم می یافت که اشخاص را یاری می کرد . گاهی به شکل هاله ای از نور بود که گویند پاپک در خواب آن را دید . چنان که بر اساس آن ، اردشیر ، نوه خود هرمز را شناخت و جوانجوی موبد در برخورد با بهرام گور ، آن را در چهره اش یافت و دانست که بهرام دارای فرّ می باشد . گاهی هم در شکل حیوانات و پرندگان تجسم می یافت ، چنان که « فرّ شاهی » در ابتدای تلاش اردشیر برای حکومت ، وی را در شکل برّه ای همراهی می کرد . و یک بار هم در شکل خروسی اردشیر را از سوء قصدی نجات داد. گاهی هم به شکل عقاب در می آمد که در کودکی بر اردشیر سایه افکنده ، هخامش را تربیت کرده بود . چند بار هم در دوره هخامنشی در شکل عقاب ، کوروش و داریوش را از آینده خبر داد .


 اعتقاد به فر ایزدی در ایران بعد از اسلام نیز اثر خود را باقی گذاشت و در این دوره نیز کسی پادشاه می شد که دارای فر ایزدی بود . از چنین شخصیتی کارهای بزرگ سر می زد که از دیگران – که فاقد این فر بودند – چنین اعمالی ، محال بود . از طرفی علایم شاهی که مظهر برتری شاه از نظر ظاهری است ، عبارت بود از تاج ، اخترهای گوناگون ، کلاه های مختلف ، تخت ، اورنگ و کرسی . با تمام این احوال " فر ایزدی " به هرکسی تعلق نمی گرفت و تنها از آن خاندان شاهی بود که به طور موروثی به فرزندان آن ها می رسید . این فر در گذشته از خاندان های پیشدادی و کیانی بود که به هخامنشیان رسید و بعد از آن هم کسی می توانست شاه شود که وابستگی نَسَبی با آن ها داشته باشد . بر اساس همین عقیده بود که ساسانیان به داستان پردازی و نَسَب سازی پرداختند تا اجداد خود را به داریوش سوم برسانند .



 بعد از هخامنشیان تنها  افراد خاندان ساسانی فر ایزدی داشتند و جانشین شاه نیز باید الزاما از میان اعضای خاندان ساسانی انتخاب شود ، که یک اصل تغییر ناپذیر بود . بر اساس همین طرز تلقی از مقام سلطنت بود که اقدام (( بهرام چوبین )) و (( شهر براز )) در گرفتن تاج و تخت یک عمل غاصبانه دانسته می شد . چنان که در همان زمان بندوی (بسطام) در مورد حکومت بهرام چوبین گوید : (( من یقین دارم که بر بهرام نپاید و راست نشود ، که وی به غصب این ملک را گرفته است. )) سخن پیرزنی درباره بهرام چوبین به هنگام فرار از مقابل خسرو پرویز معروف است که می گوید : « همین گویند خطا کرد ، بهرام را به ملک چه کار ، که او از اهل بیت ملک نبود.» و یا خود بهرام در جواب شاه ترکان که او را تحرکی به گرفتن حکومت می کند ، می گوید : « چگونه مرا بر ایران پادشاه می کنی ، حال آنکه پادشاهی ایران برای خاندانی است که جایز نیست از ایشان به کس دیگر واگذار شود ؟ » با همین برداشت و تلقی از مقام سلطنت بود که اشراف و دینداران با نشستن بهرام بر تخت مخالفت کردند و پس از مدّت کوتاهی که وی به زور مقام سلطنت را تصاحب کرد ، از حمایت او دست کشیدند و به همکاری و یاری خسرو پرویز – که از خاندان شاهی – بود برخاستند و باز به همین دلیل بود که با بر تخت نشستن شهر براز به عنوان یک غاصب مخالف بودند و از او ننگ داشتند و بسیار زود او را به قتل رساندند .


مقام شاهی به عنوان نمایندگی خدا بر روی زمین که با داشتن فر ایزدی و وابستگی به خاندان سلطنت به کسی تعلق می گرفت ،از شاه شخصیتی الهی و قدسی می ساخت که ملت سعادت و سلامت خود را در سلامت و دوام وجود او می یافت و همه چیز را از او می دانست . اعتقاد بر این بود که همه چیز را شاه بدانها بخشیده است . لذا شکنجه و کیفر از جانب شاه به عنوان مهر پدر- فرزندی توجیه می شد . و در انجام حکم شاه شکّ جایز نبود و هر آینه باید آن را به جای می آوردند . همچنین دشمنی با شاه عملی اهریمنی و کشتن شاه ، حتی کشتن شاه دشمن ، مجازات مرگ را داشت . چنان که اسکندر در مورد قاتل داریوش سوم چنین کرد . درباره فرمانبری از شاه و تقدیس و احترام مقام شاهی ، خواجه نصیر الدین طوسی به نقل از آداب ابن مقفع گوید : « اگر سلطان تو را بر دار گرداند ، تو او را خداوندگار دان ، و اگر در تقّرب تو زیادت کند ، تو در تعظیم او زیادت کن. » ابن قتیبه دینوری نیز در عیون الاخبار در مورد خدمت به ملوک از قول ابن مقفع آورده است : « شرایط خدمت ملوک ریاضت نفس بُوَد ، بر مکروه موافقت ایشان ، در مخالفت رای خود و مقدّر کردن امور بر هوای ایشان.‌» چنین مقام و منزلتی برای شاه بود که اگر کسی افتخار ملاقات با او را می یافت ، نامش در همه جا ضبط و به اطراف فرستاده می شد و مردم خوشبختی خود را در اطاعت از فرمان شاه می دیدند . باز به علت علّو و عظمت مقام شاه ، باید در مقابل او پذام یا پنام‌ ( نوعی دستار یا دستمال سفید و پاک ) پیش دهان گرفت تا ساحت شاه آلوده نشود .

 اندیشه تقدس شاه در مفهوم (( ظل اللهی )) آن و ارثی بودن این مقام ، در تاریخ ایران بعد از اسلام نیز به شدت تاثیر گذاشت و حتی با وجود این که از دین کهن – که دین شاهان ساسانی – بود به تعصب و ناخشنودی یاد می کردند ، از یک طرف اندیشه و شیوه ملکداری ساسانیان را نوعی آرمان تلقی می نمودند و از طرفی تئوریسین های اندیشه سیاسی در قالب (( سیاستنامه )) ، (( نصیحت الملوک )) ، (( خرد نامه‌ )) و ... ، به تقدیس مقام سلطنت و جایگاه و منزلت شاه ، در همان مفهوم ایران پیش از اسلام می پرداختند . همین طور اعتقاد به تخمه شاهی و ارثی بودن مقام سلطنت نیز در ایران پس از اسلام تاثیر شگرفی در اذهان و اندیشه ها – علی رغم حاکمیت اسلام – باقی گذاشت ،

به طوری که اکثر پادشاهان سلسله های مختلف سعی می کردند برای کسب مشروعیت بیشتر ، به نحوی خود را به شاهان ایران قبل از اسلام منتسب کنند . چنان که سامانیان از طریق بهرام چوبین خود را به کیومرث ، آل بویه به بهرام گور و ... و حتی غزنویان – علی رغم ترک بودن – به یزدگرد می رساندند . 


..................

منابع :
 = مبانی تاریخ اجتماعی ایران ، دکتر رضا شعبانی.
 = ایران باستان ، موریژان موله ، تهران ، نشر توس ، 1365 .
= آیین شهریاری در شرق‌ ، ادی ساموئل ، ترجمه فریدون بدره ای ، تهران ، بنگاه ترجمه و نشر کتاب ، 1347 .
 = تاریخ تمدن ، ج 1 ( مشرق زمین گاهواره تمدن) ، ترجمه احمد آرام و ... تهران ، سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی ، 1365 .
= یشت ها ،  زردشت ، مترجم ابراهیم پورداوود ، به کوشش بهرام فره وشی ، تهران ، نشر دانشگاه تهران ، بی تا ، ج 2 .
 = برهان قاطع ، محمد خلف تبریزی ، تهران ، نشر امیر کبیر ، 1362 ، ج 3 .
= کارنامه اردشیر بابکان ، مترجم محمد جواد مشکور ، تهران ، نشر دانش ، 1337 .صص 11 – 18 .
= حماسه ملی ایران ، تئودور نولدکه ، ترجمه بزرگ علوی ، تهران ، نشر دانشگاه تهران ، 1327 . ص 6 .
 =کوروش نامه ، گزنفون ، ترجمه رضا مشایخی ، تهران ، بنگاه ترجمه و نشر کتاب ، 1350 . ص 35 .
= تاریخ هرودوت ، هرودوت ، ترجمه هادی هدایتی ، تهران ، دانشگاه تهران ، 1336 ، ج 3 . ص 74.
 = بنیان های اجتماعی دین ، یوسف قضائی ، تهران ، نشر چاپار ، 1356 ، صص 256 – 268 . 
= بررسی فر در شاهنامه فردوسی ، بهروز ثروتیان ، تبریز ، دانشگاه تبریز ، 1350 ، صص 2-3 .
 = التنبیه الاشراف ،علی ابن حسین مسعودی ، ترجمه ابوالقاسم پاینده ، تهران ، نشر علمی و فرهنگی ، 1365 ، ص 93 .

:: امتیاز: نتیجه : 0 امتیاز توسط 0 نفر مجموع امتیاز : 0

:: بازدید : 2900
:: ارسال شده در: ساسانيان ,
:: مطالب مرتبط: طاق کیومرث , عكس سكه سيمين هرمز دوم ساساني , عكس بشقاب نقره‌ی ساسانی , عكس تكوك ساساني به شكل بز , عکس جام نقره ی ساسانی , عکس گردنبند طلا با نقش شاه ساسانی , عکس لباس 1200 ساله ی ابریشمی با نقش سیمرغ ساسانی , بشقاب ساسانی با نقش شکار گراز . عکس گراز در روزگار ساسانی , زندان سليمان , بناي تاريخي زيج منيژه , آتشکده آتشکوه , تفاوت شاه و پادشاه . تفاوت واژه شاه با پادشاه. , برج خاموشان یزد , پل چینود . پل صراط , چند عكس از ايوان مداين يا ايوان كسري ,
:: برچسب‌ها: فره ایزدی چیست , اطلاعات درباره فر ایزدی , مقام ظلل الهی شاه , ظل الله یعنی چی , هاله نور شاهان ساسانی , نماد فر ایزدی , نشانه های فره ایزدی , علائم فر ایزدی , نشانه های فره ایزدی یا مقدس بودن شاه , مقدس بودن شاه و رهبر , تقدیس فرمانروایان , مقام الهی شاهان , تاریخچه فر ایزدی , تحقیق فر ایزدی , مقاله فره ایزدی , درباره فره ایزدی , tvi hdcnd ]dsj , zgg hggi , ihgi k , v ,
نویسنده
نویسنده :
تاریخ : [جمعه 15 فروردين 1393 ] [ 15:8]
تاریخ
ارسال نظر برای این مطلب
این نظر توسط emad در تاریخ 1393/5/24 و 14:54 دقیقه ارسال شده است

فر ایزدی همیشه در همه حکومت ها همانند سدی هست در محافظت حاکمان از دست رعیت .

این نظر توسط رانیه در تاریخ 1393/5/24 و 14:51 دقیقه ارسال شده است

فر ایزدی توی زمان حال هم وجود داره و نمونه هاش را در عکس های موجود در اینترنت میتوان دید که چطور باعث مصونیت یک شخص میشه .

این نظر توسط فرهاد نامور در تاریخ 1393/5/24 و 13:32 دقیقه ارسال شده است

این بنده خدا ........ راست میگه چون تعصب به ایران نداره ونمیدونه که ایران زمان ساسانیان یه امپراطوری بوده 400 سال بر دو سوم دنیا حکومت میکردن


پاسخ : نخیر . تعصب به ایران داره . این مطلب هم برگرفته از منابع هست . منابعش زیر نوشته شده . شما برو به اونا بگو که تعصب ایران ندارند و در کتابشون اینجور نوشته اند . شما فقط اسم حکومت ساسانیان را شنیدی و مثل اینکه اصلا به سمت کتاب های تاریخی نرفتی و هیچی نخوندی .

این نظر توسط سحر در تاریخ 1393/1/22 و 11:38 دقیقه ارسال شده است

زیبا بود

این نظر توسط مدیر کل سایت در تاریخ 1393/1/15 و 16:29 دقیقه ارسال شده است

این فره ایزدی باعث می شد که در طول تاریخ ؛ پادشاهان بتوانند به راحتی هر ظلم و ستمی که می خواستند بر مردمشون وارد کنند و کسی هم نمی توانست به اونا ایراد بگیره و از آن ها انتقاد کنه . راز پایداری سلسله ساسانی همین اعتقاد مردم به مقدس بودن پادشاهشون و عدم جرئت انتقاد کردن از اون بود .


نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی
اگر مطلبی برای وب ما فرستادید در

اینجا قرار خواهد گرفت .

مطالب شما

عنوان: آتشکده نیاسر .

قدمت: دوره ساسانی .

محل جغرافیایی : شهر نیاسر.

عکس تاریخی

آمار مطالب آمار مطالب
کل مطالب کل مطالب : 1179
کل نظرات کل نظرات : 493
آمار کاربران آمار کاربران
افراد آنلاین افراد آنلاین : 5
تعداد اعضا تعداد اعضا : 3004

کاربران آنلاین کاربران آنلاین

آمار بازدید آمار بازدید
بازدید امروز بازدید امروز : 3,289
باردید دیروز باردید دیروز : 3,586
ورودی امروز گوگل ورودی امروز گوگل : 170
ورودی گوگل دیروز ورودی گوگل دیروز : 225
بازدید هفته بازدید هفته : 3,289
بازدید ماه بازدید ماه : 98,115
بازدید سال بازدید سال : 280,437
بازدید کلی بازدید کلی : 2,515,737

اطلاعات شما اطلاعات شما
آِ ی پیآِ ی پی : 54.211.0.142
مرورگر مرورگر :
سیستم عامل سیستم عامل :
RSS

Powered By
Rozblog.Com
Translate : RojPix.ir

;